Uitgenodigd voor een studiedag door het Samenwerkingsverband Volkscultuur Brabant, Brabants Heem, Nederlands Centrum voor Volkscultuur, Historische Vereniging Brabant en de Leerstoel Cultuur in Brabant.

Een hele mond vol, maar we waren welkom op de dag van de Brabantse Volkscultuur over het Katholiek Onderwijs in Brabant.

Geopend werd door professor dr. Peter Nissen van de Universiteit van Tilburg. Van de ongeveer honderd aanwezigen waren er bij navraag maar enkelen die niet bij nonnen of fraters op school hadden gezeten.

klik op een foto voor een groter formaat

Door middel van lezingen, film en foto’s werden we mee terug gevoerd naar het Rijke Roomse Leven. Naar de leerkrachten en leermethoden van toen. De opkomst van de kloosters in de 19e eeuw en vooral de bemoeienis van Mgr. Zwijsen voor speciaal katholiek onderwijs. Behalve de fraters van Tilburg, die o.a. op de Ruwenberg in St. Michielsgestel zaten, de Zusters van Liefde van Tilburg, die in Moerdijk een kostschool hadden en de Broeders uit Gent (België) die het internaat Eikenburg in Eindhoven bestuurden, waren er ook nog de Broeders van Oudenbosch en nog vele andere congregaties, die zich speciaal toelegden op het Katholiek Onderwijs.

Vooral de Fraters van Tilburg hebben hier veel aan bijgedragen. Ze hadden een jongensweeshuis van waaruit een eigen drukkerij is gestart. Ze ontwikkelden bepaalde leesmethodes en hebben jarenlang de leesboekjes voor de scholen gedrukt. Ook het bekende periodiek 'De Engelbewaarder' en de boekjes van 'Puk en Muk' zagen in Tilburg het levenslicht.

Het huishoudonderwijs is in Tilburg ontstaan, rond 1916, uit de meisjespatronaten. Behalve godsdienstige vorming kregen de meisjes les in wassen, koken en naaien. Van een volkshuishoudschool werd het later een industriehuishoudschool.

Uitgebreid werd er ingegaan op het ontstaan van deze kloosterorde, met oude documenten, filmmateriaal en foto’s. Van de eerste drie nonnen tot de meer dan 10.000 nonnen bij haar 175-jarig bestaan. De rondleiding door het klooster, langs kapel, museum en eigen kunstwerken gaf een goed beeld van door de jaren heen.

Tot slot werd er ook aandacht besteed aan het Jaar van het Religieus Erfgoed. Het ontstaan van een hele Tilburgse wijk rond een kerk, werd getoond. Zo rond 1920 werd er bij de kerk een pastorie gebouwd, een school, een Fratershuis, een Nonnenklooster, Montessori-school, een Patronaat en een Parochiehuis. Rond 1935 kwam er het eerste Bejaardenhuis van architect Kropholler en in 1961 de Paulus-HBS.

Dit alles was het slot van een vermoeiende, leerzame en veel herinneringen oproepende studiedag. Gastvrij ontvangen bij de Zusters van Liefde, Oude Dijk 1a te Tilburg.

Joke Peels-Mollen
oktober 2008